Quantcast
peoplepill id: zygmunt-kruszelnicki
ZK
3 views today
24 views this week
Zygmunt Kruszelnicki

Zygmunt Kruszelnicki

Zygmunt Kruszelnicki
The basics

Quick Facts

Was Politician Lawyer
From Germany Ukraine
Type Law Politics
Birth 1 April 1889, Sambir, Ukraine
Death 9 March 1940, Buchenwald concentration camp, Nazi Germany (aged 50 years)
Star sign Aries
Politics National Party
The details (from wikipedia)

Biography

Zygmunt Stanisław Zieniewicz Kruszelnicki (ur. 1 kwietnia 1889 w Samborze, zm. 9 marca 1940 w Buchenwaldzie) – polski sędzia, adwokat, działacz narodowy i sokoli.

Upamiętnienie na grobowcu rodzinnym
Tablica na gmachu TG „Sokół” w Sanoku

Życiorys

Zygmunt Stanisław Zieniewicz Kruszelnicki urodził się 1 kwietnia 1889 w Samborze. Był synem Stanisława i Marii z domu Madejskiej.

Ukończył studia prawnicze (w niektórych publikacjach jest tytułowany w stopniu doktora). W okresie zaboru austriackiego w ramach autonomii galicyjskiej wstąpił do c. k. służby sądowniczej. Początkowo był auskultantem przydzielonym do C. K. Sądu Krajowego we Lwowie w 1909, 1910. Jako sędzia w Glinianach 7 października 1911 poślubił w kościele Przemienienia Pańskiego w Sanoku Stefanię Gerardis (ur. 1891 w Gliniku Mariampolskim), córkę Karola i Róży (ślubu młodej parze udzielił ks. Ludwik Stanisławczyk). Do 1918 był sędzią w C. K. Sądzie Powiatowym w Lisku. Przed rokiem 1918 został odznaczony austro-węgierskim Krzyżem Jubileuszowym dla Cywilnych Funkcjonariuszów Państwowych.

Po odzyskaniu przez Polskę niepodległości był sędzią Sądu Okręgowego w Sanoku. Na przełomie lat 20./30. był naczelnikiem, podległego sanockiemu Sądowi Okręgowemu, Sądu Grodzkiego w Birczy. Od 1931 był etatowym sędzią Sądu Okręgowego w Sanoku. W lipcu 1932 był przewodniczącym trybunału Sądu Okręgowego w Sanoku w procesie oskarżonych o zajścia w Łobozwi, skazanych na karę śmierci, następnie uniewinnionych przez prezydenta RP Ignacego Mościckiego. Po zabójstwie działacza narodowego Jana Chudzika, zastrzelonego 14 maja 1933 w Brzozowie, przybył na miejsce zbrodni jako śledczy SO w Sanoku. Następnie przyczynił się do zatrzymania aresztowanych wkrótce Romana Jajki i Stefana Stankiewicza, późniejszych oskarżonych w tej sprawie, jak również wykazał współudział w zabójstwie komisarza posterunku powiatowego Policji Państwowej Bolesława Drewińskiego, po czym we wrześniu 1933 był świadkiem w procesie o zabójstwo J. Chudzika przed SO w Sanoku, zwracając wówczas uwagę na brak wsparcia ze strony Policji w Brzozowie i utrudnianie przez nią śledztwa. Po likwidacji Sądu Okręgowego w Sanoku (z dniem 1 października 1934) decyzją ministra sprawiedliwości Czesława Michałowskiego został przeniesiony w stan nieczynny, a następnie na emeryturę. Wówczas podjął działalność adwokacką. W tym charakterze do końca lat 30. przyjmował w rodzinnej kamienicy przy ul. Kazimierza Wielkiego 6 w Sanoku, której został właścicielem. W połowie lat 30. otworzył kancelarię adwokacką w Zagórzu. Był obrońcą oskarżonego o zniesławienie działacza narodowego, mjr. Władysława Owoca, uniewinnionego w marcu 1939 prawomocnym wyrokiem w procesie przed Sądem Grodzkim w Sanoku.

Politycznie był związany ze Stronnictwem Narodowym. Pełnił funkcję prezesa zarządu powiatowego SN w Sanoku. Pełniąc tę funkcję przewodniczył kursom ideowym (w 1936 w Sanoku wzięło udział ok. 200 osób). Do 1939 był członkiem i aktywistą sanockiego gniazda Polskiego Towarzystwa Gimnastycznego „Sokół”, działał w w komisji przedsiębiorstw, był zaangażowany w organizację przedstawień sokolego kółka dramatycznego, w 1932 był drugim zastępcą przewodniczącego zarządu, od 1936 pełnił funkcję wiceprezesa tegoż. W 1935 profesor gimnazjalny historii Tadeusz Miękisz miał wygłosić w sali „Sokoła” w Sanoku odczyt pt. Kwestia żydowska w dawnej Polsce a dzisiaj, który po rozpoczęciu został przerwany przez policję, zebranie rozwiązane jako niezgłoszone, zaś wiceprezes gniazda Kruszelnicki, decyzją administracyjną został ukarany grzywną w wysokości 2 tys. zł., natomiast po złożeniu przez niego odwołania pod koniec 1937 został uniewinniony przez sąd, który zniósł grzywnę. Działał także w Towarzystwie Szkoły Ludowej, zarówno w kole liskim, w którym był zastępcą sekretarza i członkiem wydziału, jak też w kole sanockim. Ponadto w okresie pracy w Lisku współorganizował tamtejsze życie kulturalne.

Po wybuchu II wojny światowej 1939 i wkroczeniu Niemców do Sanoka w trakcie kampanii wrześniowej został aresztowany przez Niemców i znalazł się w grupie osobistości sanockich wyznaczonych przez dowództwo 1 Dywizji Strzelców Górskich jako 10 zakładników bezpieczeństwa (prócz niego także burmistrz miasta Maksymilian Słuszkiewicz, adwokat i prezes TG „Sokół” Jerzy Pietrzkiewicz, funkcjonariusz Policji Państwowej w Sanoku, Antoni Nabywaniec). Został wywieziony do III Rzeszy. Był osadzony w niemieckim obozie koncentracyjnym w Buchenwaldzie, gdzie poniósł śmierć 9 marca 1940.

Jego dziećmi byli Maria Róża Janina Kruszelnicka (ur. 1912, absolwentka studiów filozoficznych, od 1940 zamężna z Ludwikiem Steinmetzem), Zbigniew Kruszelnicki (1916-1972, architekt), Stanisława Bogumiła Bronisława (ur. 1918, od 1942 zamężna z Mieczysławem Zucharskim). Wnukiem Zygmunta Kruszelnickiego jest Paweł Kruszelnicki.

Upamiętnienie

W 1962 Zygmunt Kruszelnicki został upamiętniony wśród innych osób wymienionych na tablicy Mauzoleum Ofiar II Wojny Światowej na Cmentarzu Centralnym w Sanoku.

Symbolicznie został upamiętniony inskrypcją na grobowcu rodziny Gerardisów i Kruszelnickich na Cmentarzu Centralnym w Sanoku, gdzie spoczęła jego żona Stefania (ur. 25 maja 1890, zm. 7 lutego 1938 w Sanoku).

Z okazji obchodów 125-lecia istnienia sanockiego gniazda TG „Sokół” 7 czerwca 2014 na gmachu „Sokoła” w Sanoku została odsłonięta tablica upamiętniająca miejscowych działaczy sokolich, Maksymiliana Słuszkiewicza, Jerzego Pietrzkiewicza i Zygmunta Kruszelnickiego.

Przypisy

The contents of this page are sourced from Wikipedia article on 31 Dec 2019. The contents are available under the CC BY-SA 4.0 license.
comments so far.
Comments
From our partners
Sponsored
Reference sources
References
http://www.sokolsanok.pl/125-lat-tg-sokol-w-sanoku-1889-2014
http://www.mtg-malopolska.org.pl/images/skany/schematyzmy/szematyzm_1910.pdf
http://www.mtg-malopolska.org.pl/images/skany/schematyzmy/szematyzm_1911.pdf
https://jbc.bj.uj.edu.pl/publication/64536
http://alex.onb.ac.at/cgi-content/alex?aid=shb&datum=1918&page=1419&size=45
http://dlibra.umcs.lublin.pl/publication/20054
http://dlibra.umcs.lublin.pl/publication/20055
http://dlibra.umcs.lublin.pl/publication/20091
http://dlibra.umcs.lublin.pl/publication/26095
http://dlibra.umcs.lublin.pl/publication/26097
https://sbc.org.pl/publication/229391
http://ebuw.uw.edu.pl/publication/10038
http://bc.wimbp.lodz.pl/publication/27692
http://ebuw.uw.edu.pl/dlibra/docmetadata?id=8772
http://ebuw.uw.edu.pl/publication/10335
http://ebuw.uw.edu.pl/publication/169648
arrow-left arrow-right instagram whatsapp myspace quora soundcloud spotify tumblr vk website youtube pandora tunein iheart itunes