Quantcast
peoplepill id: tadeusz-felsztyn
TF
3 views today
6 views this week
Tadeusz Felsztyn

Tadeusz Felsztyn

Polish physicist
Tadeusz Felsztyn
The basics

Quick Facts

Intro Polish physicist
Was Scientist Physicist
From Poland Ukraine
Type Science
Gender male
Birth 30 September 1894, Lviv, Lviv Oblast, Ukraine
Death 14 December 1963, Pitsford, Daventry, Northamptonshire, United Kingdom (aged 69 years)
Star sign Libra
Education
University of Göttingen
Lviv Polytechnic
The details (from wikipedia)

Biography

Tadeusz Felsztyn, do 1920 Feldstein (ur. 30 września 1894 we Lwowie, zm. 14 grudnia 1963 w Pitsford) – podpułkownik uzbrojenia Wojska Polskiego II RP, pułkownik Armii Polskiej w ZSRR i Polskich Sił Zbrojnych, doktor fizyki, konstruktor oraz teoretyk broni i strzelectwa, historyk wojskowości, redaktor, publicysta, działacz katolicki, społeczny i polityczny.

Życiorys

Urodził się 30 września 1894 we Lwowie jako Tadeusz Feldstein w rodzinie żydowskiej. Wychowywał się rodzinie usposobionej patriotycznie dla sprawy polskiej. Był synem inż. Hermana Władysława Feldsteina (1864–1935, przemysłowiec, dziennikarz, założyciel banku Kupieckiego, organizacji Agudas Achim – Przymierze Braci, a wraz z Rogerem Battaglią „Gazety Porannej i Wieczornej”) i Heleny z domu Nossig (1860–1925, właścicielka pierwszej we Lwowie wytwórni tkanin i dywanów). Miał starszą siostrę Łucję i młodszego brata Romana (1901–1919, poległ podczas wojny polsko-ukraińskiej). Wraz z rodziną zamieszkiwał w domu przy ulicy Herburtów 7.

W wieku 14 lat podjął działanie w organizacji „Promień”. Kształcił się w C. K. Gimnazjum VIII we Lwowie. W 1913 ukończył Szkołę Realną we Lwowie. Działał w Związku Walki Czynnej. Rozpoczął studia na Politechnice Lwowskiej, a od 1913 studiował filozofię na Wydziale Matematyczno-Fizycznym Uniwersytetu w Getyndze.

Po wybuchu I wojny światowej wstąpił do Legionów Polskich. Służył w I batalionie 1 pułku piechoty w składzie I Brygady, w 5 pułku piechoty w składzie I Brygady, w komendzie III Brygady, dowodził Oddziałem Telefonicznym 6 pułku piechoty w składzie III Brygady, był dowódcą plutonu. Ranny przebywał na leczeniu w Klasztorze Sióstr Niepokalanek w Jarosławiu. W grudniu 1915 mianowany chorążym, w połowie 1916 awansowany do stopnia podporucznika. Po kryzysie przysięgowym był oficerem Polskiego Korpusu Posiłkowego. Po bitwie pod Rarańczą z połowy lutego 1918 został internowany. Po odzyskaniu wolności podjął studia na Politechnice Lwowskiej. Działał w Polskiej Organizacji Wojskowej.

U kresu wojny 31 października 1918 w stopniu podporucznika stawił się na rozkaz kpt. Zdzisława Trześniowskiego i w listopadzie 1918 brał udział w obronie Lwowa podczas wojny polsko-ukraińskiej. Nazajutrz z rozkazu w/w. Felsztyn z oddziałem ubranych cywilnie 12 ludzi i sam dysponując jedynie rewolwerem dokonał rozbrojenia posterunku policji przy rogatce gródeckiej, po czym wrócił i zaopatrzył częściowo polską załogę Szkoły im. Sienkiewicza; następnie brał udział w kolejnej akcji zdobycia broni. Podczas walk kierował warsztatem naprawy karabinów maszynowych, był w załodze Szkoły im. Marii Magdaleny. Dokonał brawurowego czynu, instalując własną pozycję karabinu maszynowego w wyeksponowanym i narażonym na trafienie punkcie na szczycie Poczty i z tego miejsca ostrzeliwał nieprzyjaciela, zadając straty i osłabiając atak Ukraińców (w tym czasie odniósł rany trafiony odłamkiem granatu). Walczył w Odcinku II. 8 listopada 1918 został awansowany do stopnia porucznika. Później brał udział w walkach dalszej fazy wojny z Ukraińcami na obszarze Galicji Wschodniej.

Ukończył studia, uzyskując tytuł naukowy doktora. Po odzyskaniu przez Polskę niepodległości 1918 został przyjęty do Wojska Polskiego. W 1919 był dowódcą kompanii karabinów maszynowych I batalionu 24 pułku piechoty. Brał udział w wojnie polsko-bolszewickiej. Następnie był instruktorem nauk w Szkole Podchorążych Piechoty w Warszawie. Był czynny w działaniach technicznego opracowania karabinów. Został awansowany do stopnia kapitana piechoty ze starszeństwem z dniem 1 czerwca 1919, a następnie do stopnia majora piechoty ze starszeństwem z dniem 15 sierpnia 1924. 22 sierpnia 1922 roku został zatwierdzony na stanowisku dyrektora nauk Centralnej Szkoły Strzelniczej w Toruniu, pozostając oficerem nadetatowym 6 pułku piechoty Legionów w Wilnie. 4 lutego 1925 roku został przesunięty ze stanowiska dyrektora nauk na stanowisko kierownika Działu Doświadczalnego. W 1928, przydzielony nadal do 6 pp Leg., pozostawał w kadrze naukowej szkoły, przemianowanej na Centrum Wyszkolenia Strzeleckiego Piechoty. 28 stycznia 1931 roku został przeniesiony z korpusu oficerów piechoty do korpusu oficerów uzbrojenia z pozostawieniem na zajmowanym stanowisku w Instytucie Badań Materiałów Uzbrojenia w Warszawie.

29 stycznia 1932 roku został mianowany podpułkownikiem ze starszeństwem z 1 stycznia 1932 roku i 3. lokatą w korpusie oficerów uzbrojenia. W 1932 był nadal oficerem Instytutu Badań Materiałów Uzbrojenia w Warszawie. Od 1932 do 1935 był kierownikiem Centrum Badań Balistycznych. W 1932 został wykładowcą balistyki na Politechnice Warszawskiej. Był redaktorem czasopisma „Przegląd Strzelecki i Łuczniczy”. Publikował w „Gazecie Lwowskiej”.

Po kampanii wrześniowej został aresztowany przez Sowietów. Był przetrzymywany w obozie w Kozielsku. W późniejszych wspomnieniach wskazywał na rozwijającą się działalność kulturalną, samokształceniową, odczytową, a nawet wydawniczą wśród osadzonych (o pogadance dla współosadzonych na temat „gruber Berty” wspominał w zapisywanym dzienniku obozowym ppor. Andrzej Rieger. Na wiosnę 1940 polscy jeńcy z Kozielska zostali zgładzeni w ramach zbrodni katyńskiej. W tym czasie Felsztyn wraz z garstką ocalonych został przeniesiony do obozu jenieckiego NKWD w Pawliszczew Borze, następnie do Griazowcu. Podczas pobytu w Griazowcu kierował tam nieformalnym nauczaniem osadzonych Polaków, określanym jako „Uniwersytet Griazowiecki”. Przetrzymywani w tym obozie odzyskali wolność na mocy układu Sikorski-Majski z 30 lipca 1941, po czym wstąpili do formowanej Armii Polskiej w ZSRR gen. Władysława Andersa. W jej strukturze był dowódcą 19 Pułku Piechoty (12 stycznia - 31 maja 1942), szefem sztabu Ośrodka Zapasowego Armii w Tockoje, później w Centrum Wyszkolenia Armii. Został mianowany pułkownikiem. Był członkiem komisji historycznej 2 Korpusu Polskiego.

W 1949 roku przybył do Wielkiej Brytanii i podjął pracę nauczyciela matematyki i fizyki w szkołach średnich, po raz ostatni w gimnazjum SS. Nazaretanek w Pitsford. Na emigracji rozwinął wszechstronną działalność: katolicką, naukową społeczną i polityczną. Był współpracownikiem pisma „Bellona”, członkiem Polskiego Towarzystwa Naukowego na Obczyźnie, członkiem Rady Instytutu Akcji Katolickiej, członkiem Veritasu i Newman Association, członkiem rzeczywistym Polskiego Towarzystwa Naukowego na Obczyźnie, członkiem Ligi Niepodległości Polski, członkiem Rady Jedności Narodowej oraz członkiem założycielem Koła Lwowian w Londynie.

Zmarł nagle 14 grudnia 1963 w zakładzie sióstr Nazaretanek w Pitsford, gdzie był zatrudniony. Został pochowany na cmentarzu St. Mary’s Kensal Green w Londynie. Był żonaty z Lucyną, z którą miał córkę Helenę. Był praktykującym katolikiem.

Publikacje

Był encyklopedystą. Został wymieniony w gronie edytorów ośmiotomowej Encyklopedii wojskowej wydanej w latach 1931–1939 gdzie zredagował hasła związane z nauką o broni i batalistyką. Wchodził w skład komitetu redakcyjnego tej encyklopedii. Napisał również:

  • O strzale (Biblioteczka żołnierza pod redakcją ppor. Pomarańskiego. Tomik 4); Zygmunt Pomarański i Spółka, Zamość 1919)
  • Francuski ręczny karabin maszynowy Model 1915 na podstawie instrukcji francuskiej (M.S.Wojsk. / Księgarnia Wojskowa, Warszawa 1919)
  • Karabiny maszynowe (Zygmunt Pomarański i Spółka, Zamość 1920)
  • Nauka o broni. Część I Nauka o strzale (Główna Księgarnia Wojskowa Warszawa 1921)
  • O tabeli strzelniczej moździerza piechoty Stokes'a (ok. 1927)
  • Strzeleckie rozpoznanie terenu („Wojskowy Instytut Naukowo-Wydawniczy” Warszawa 1928)
  • Metoda nauczania o broni. Z planami wykładów, schematami i rysunkami ( „Wojskowy Instytut Naukowo-Wydawniczy” Warszawa 1925, wyd. 3 w 1930, współautorzy: Kazimierz Klochowicz, Stanisław Szymanowski)
  • Działo przeciwparyskie (Biblioteka Towarzystwa Wojskowo-Technicznego, Warszawa 1939)
  • Balistyka (Książnica "Atlas" Lwów, Warszawa 1939)
  • Wiara i wiedza w świetle nowoczesnych poglądów fizycznych (Rzym: „Veritas” 1945)
  • Energia atomowa. Źródła i zastosowania (Rzym: „Instytut Literacki” 1947)
  • Dzieje 2 Korpusu (Londyn: „Gryf” 1947)
  • Rola 2 Korpusu w kampanii włoskiej; Bellona (Londyn) 1948, nr 4, str. 21-
  • Amerykański wywiad przemysłowy w Niemczech; Bellona (Londyn) 1948, nr 4, str. 126-128
  • Dyskusja nad ksiązka Blacketa; Bellona (Londyn) 1949, nr 3, str. 82-84
  • Zmierzch materializmu w naukach przyrodniczych (Londyn: „Veritas” 1952)
  • Świat w oczach współczesnej nauki. Najnowsze odkrycia naukowe (Londyn: „Veritas” 1953)
  • Uzbrojenie piechoty w czasie dwudziestu lat niepodległości; Bellona (Londyn) 1955, nr 2, str. 36-55
  • Atom w służbie ludzkości (Londyn: „Veritas” 1958)
  • Rakiety i podróże międzyplanetarne; Bellona (Londyn) 1959, nr 2, str. 185-190
  • Ewolucjonizm (Londyn: „Veritas” 1962)
  • Rakiety i podróże międzyplanetarne (Londyn: „B. Świderski” 1959)
  • Poza czasem i przestrzenią. Zjawiska pozazmysłowe (Londyn: „Veritas” 1960
  • Ofensywa brytyjska w Libii 1940/41; Bellona (Londyn) 1963, nr 3-4, str. 201-215

Ordery i odznaczenia

  • Krzyż Srebrny Orderu Virtuti Militari (za obronę Lwowa 1918; wymieniony wśród odznaczonych żołnierzy późniejszego 38 pułku piechoty Strzelców Lwowskich, udekorowany 17 kwietnia 1921 we Lwowie przez gen. broni Tadeusza Rozwadowskiego))
  • Krzyż Niepodległości (6 czerwca 1931, za pracę w dziele odzyskania niepodległości)
  • Krzyż Kawalerski Orderu Odrodzenia Polski
  • Krzyż Walecznych – czterokrotnie
  • Srebrny Krzyż Zasługi
  • Krzyż Zasługi z Mieczami

Przypisy

Bibliografia

The contents of this page are sourced from Wikipedia article on 12 Jul 2020. The contents are available under the CC BY-SA 4.0 license.
comments so far.
Comments
From our partners
Sponsored
Reference sources
References
http://wykaz.muzeumpilsudski.pl/zydzi-w-szeregach-legionow
http://www.sejm-wielki.pl/b/psb.5534.1
https://niezwyciezeni1918-2018.pl/nie/form/r41545925963816,FELSZTYNOWA-z-Nossigow-HELENA.html
https://niezwyciezeni1918-2018.pl/nie/form/r7246529154568,FELSZTYN-ROMAN.html
http://dlibra.kul.pl/publication/2053
http://dlibra.kul.pl/publication/2098
http://www.pbc.rzeszow.pl/dlibra/doccontent?id=2958
http://genealogia.okiem.pl/materialy/obrona_lwowa1.htm
http://jbc.bj.uj.edu.pl/dlibra/plain-content?id=34738
http://web.archive.org/web/20140503193007/http://www.raportnowaka.pl/doc/GRIAZOWIEC.pdf.pdf
http://konflikty.wp.pl/kat,132916,page,3,title,Polski-oficer-uniknal-smierci-w-Katyniu-dzieki-Stalinowi-Niezwykle-losy-gen-Wolkowickiego,wid,15494301,wiadomosc.html?ticaid=116daf
http://polishinstitute.com/a44/330_15.pdf
http://dlibra.kul.pl/publication/2047
https://www.wbc.poznan.pl/publication/31877
http://dlibra.kul.pl/publication/2048
https://jbc.bj.uj.edu.pl/publication/41322
arrow-left arrow-right instagram whatsapp myspace quora soundcloud spotify tumblr vk website youtube pandora tunein iheart itunes