Quantcast
peoplepill id: ruwen-josef-wunderbar
RJW
1 views today
1 views this week
Ruwen Josef Wunderbar

Ruwen Josef Wunderbar

Ruwen Josef Wunderbar
The basics

Quick Facts

Gender male
Peoplepill ID ruwen-josef-wunderbar
The details

Biography

Ruwen Josef (Reuben Joseph/Yosef) Wunderbar (Vunderbar) (ur. 12 września 1812, zm. 16 sierpnia 1868) – żydowski pedagog i historyk urodzony w Jełgawie (łot. Jelgava, do 1918 r. Mitawa, niem. Mitau) na Łotwie.

Życiorys

Wunderbar podstawy edukacji zdobył w tradycyjnym chederze, lecz z czasem przyjął założenia ruchu Haskali. W wieku osiemnastu lat rozpoczął pracę w rodzinnym biznesie. Był samoukiem, zdobył szeroką wiedzę ogólną oraz opanował języki niemiecki i rosyjski. W 1834 r. ożenił się. Gdy rodzina straciła swój majątek, zaczął pracować jako prywatny nauczyciel. W 1835 r. zdał oficjalne egzaminy i zdobył uprawnienia do nauczania w szkołach sponsorowanych przez państwo. W 1840 r. na zaproszenie Maxa Lilienthala przyjechał do Rygi i tam rozpoczął pracę jako nauczyciel w pierwszej świeckiej szkole żydowskiej w Rydze. Przez pewien czas pełnił w tej szkole również funkcję dyrektora. W 1848 r. powrócił do rodzinnego miasta Jełgawa (wówczas Mitawa), gdzie pracował jako nauczyciel w lokalnej szkole o profilu haskalowym. Pracował również jako tłumacz. Kilkakrotnie pełnił funkcję rabina mianowanego przez społeczność. Wunderbar był ponadto zaangażowany w życie społeczne maskilamów w całym regionie Morza Bałtyckiego i utrzymywał przyjaźnie z wieloma z nich, w tym z ważnym działaczem rosyjskiej Haskali Abrahamem Mapu.

Dzieła

Jak podaje Mordechai Zalkin, Wunderbar jest jednym z pierwszych świeckich intelektualistów żydowskich na wschodnich terenach krajów bałtyckich. Wunderbar jako historyk znany jest przede wszystkim jako autor dwóch książek, które do dziś stanowią ważne i bogate źródło informacji. Pierwsza z nich to Geschichte der Juden in den Provinzen Liv und Kurland z 1853 r. Jest to pionierskie dzieło na temat historii Żydów z Kurlandii, powstałe w oparciu o niezależne badania archiwalne oraz przy wykorzystaniu rzadkich rękopisów i obrazów malarskich. Jest to zarazem pierwsze historyczne dzieło przedstawiające Żydów w północnym regionie Morza Bałtyckiego, uwzględniające ich wewnętrzną historię w szerszym kontekście politycznym, gospodarczym, społecznym i religijnym. Książka stała się fundamentem wszystkich późniejszych badań nad historią Żydów tego regionu. Druga z książek to Biblischtalmudische Medicin powstała w latach 1850–1860, która również uznawana jest za pracę pionierską. Wunderbar, mimo iż nie miał formalnego wykształcenia w dziedzinie medycyny (z czego zapewne wynikają drobne nieścisłości i w błędy w jego pracy), wykazał się zaskakującą znajomością problematyki medycznej. Wunderbar jest ponadto autorem książki poświęconej żydowskim kolonistom w obwodzie chersońskim (1840), opublikował wiele artykułów w czasopismach niemiecko-żydowskich (np. w „Allgemeine Zeitung des Judentums”, „Literaturblatt des Orients”), napisał opracowanie na temat kalendarza żydowskiego (Immerwaehrender Kalender der Juden: Deutsch und Hebraeisch, 1854) oraz elementarz w języku niemieckim dla młodzieży żydowskiej (Deutsches elementar-Lesebuch für die Israelitische Jugend: Zunaechst für die Hebraeischen Krons- und Privatschulen des Dorpatschen Lehrbezirks, 1853).

Przypisy

Bibliografia

  • Leibowitz Joshua O., [hasło] Wunderbar, Reuben Joseph, w: Encyclopaedia Judaica, red. Fred Skolnik, Michael Berenbaum, wyd. 2, t. 21, Detroit – New York – San Francisco – New Haven – Waterville – London 2007, s. 249.
  • Rosenthal Herman, Deutsch Gotthard, [hasło] Wunderbar, Reuben Joseph, w: Jewish Encylopedia, http://www.jewishencyclopedia.com/articles/15032-wunderbar-reuben-joseph [dostęp: 25 listopada 2019].
  • Zalkin Mordechai, [hasło] Wunderbar, Re’uven Yosef, w: The YIVO Encylopedia of Jews in Eastern Europe, https://yivoencyclopedia.org/article.aspx/Wunderbar_Reuven_Yosef [dostęp: 25 listopada 2019].
  • Залкин Мордехай, От Реубена Вундербара до Исайи Берлина: становление современного евреского интеллектуалаца в северной части Прибалтики, w: Евреи в меняющемся мире, red. Герман Брановер, Рувин Фербер, Рига 2000, s. 227–232.
The contents of this page are sourced from Wikipedia article on 21 Apr 2020. The contents are available under the CC BY-SA 4.0 license.
comments so far.
Comments
Reference sources
References
http://www.jewishencyclopedia.com/articles/15032-wunderbar-reuben-joseph
https://yivoencyclopedia.org/article.aspx/Wunderbar_Reuven_Yosef
arrow-left arrow-right instagram whatsapp myspace quora soundcloud spotify tumblr vk website youtube pandora tunein iheart itunes